Yapay zekâ görünürlük sözlüğü.
GEO, AEO, llms.txt… Bu alanın terimleri hızla çoğaldı. Hepsinin sade Türkçe karşılığı burada — jargon değil, ne işine yaradığı.
AI Görünürlüğü nedir?
AI görünürlüğü; ChatGPT, Gemini, Claude ve Perplexity gibi yapay zekâ araçlarının, kullanıcılar tavsiye istediğinde bir işletmeyi ne sıklıkla önerdiğidir. Google sıralamasından farklıdır: yapılandırılmış veriye, güvenilir kaynaklardaki bahislere ve yapay zekânın okuyabildiği içeriğe dayanır.
Ayrıntılı anlatGEO nedir?
GEO (Generative Engine Optimization — Üretken Motor Optimizasyonu); içeriği, veriyi ve marka sinyallerini yapay zekâ sistemlerinin seni kaynak göstermesi ve önermesi için optimize etme pratiğidir. Aramanın AI sohbetine taşındığı dünyada klasik SEO’nun yerini alır.
Ayrıntılı anlatAEO nedir?
AEO (Answer Engine Optimization — Cevap Motoru Optimizasyonu); web içeriğini, yapay zekânın doğrudan alıntılayabileceği net ve kısa cevaplar hâlinde yapılandırmaktır. GEO ile örtüşür; farkı, modelin birebir aktardığı 40-60 kelimelik cevap kapsüllerine odaklanmasıdır.
Ayrıntılı anlatllms.txt nedir?
llms.txt; sitenin kökünde duran (siten.com/llms.txt) ve yapay zekâ tarayıcılarına işletmenin özetini, önemli sayfalarını düz metinle sunan bir dosyadır. robots.txt ve sitemap.xml’in yapay zekâ çağındaki karşılığıdır.
Ayrıntılı anlatGörünürlük Payı (Share of Voice) nedir?
Görünürlük Payı; bir kategorideki yapay zekâ önerilerinin yüzde kaçının senin işletmene ait olduğunu gösteren orandır. Örneğin “İzmir’de kafe” sorularında AI 10 kez öneri yapıyor ve 3’ünde sen geçiyorsan görünürlük payın %30’dur. Tek tek sıralamadan farklı olarak, kategorideki toplam sesin ne kadarını kapladığını ölçer.
Ayrıntılı anlatAI botları (GPTBot, ClaudeBot) nedir?
AI botları; OpenAI’ın GPTBot’u, Anthropic’in ClaudeBot’u ve Google’ın Google-Extended’ı gibi, yapay zekâ modellerinin siteni okumak için gönderdiği tarayıcılardır. robots.txt dosyanla bu botlara izin vermezsen yapay zekâ içeriğini göremez ve seni öneremez. Google’a görünür olmak, bu botlara görünür olmakla aynı şey değildir.
Ayrıntılı anlatSchema.org (yapılandırılmış veri) nedir?
Schema.org; işletme adını, adresini, çalışma saatlerini ve hizmetlerini makinelerin anlayacağı biçimde etiketleyen bir işaretleme standardıdır. Yapay zekânın “bu bir diş kliniği, Alsancak’ta, şu saatlerde açık” gibi bilgileri kesin okumasını sağlar; tahmine değil, veriye dayalı önerilmeni kolaylaştırır.
Ayrıntılı anlatGrounding (kaynağa dayandırma) nedir?
Grounding; yapay zekânın bir soruyu yanıtlarken canlı web araması yapıp gerçek kaynaklara dayanmasıdır. Gemini’nin Google araması, ChatGPT’nin web arama özelliği bunu yapar. Grounding sayesinde AI güncel bilgiye ulaşır; işletmen hakkında okunabilir, güncel içerik yoksa bu aşamada öne çıkamazsın.
Ayrıntılı anlatPrompt (istem) nedir?
Prompt; bir kullanıcının yapay zekâya yazdığı soru ya da komuttur. GEO ölçümünde önemli olan, müşterilerinin gerçekten sorduğu promptlardır: “İzmir’de güvenilir bir diş kliniği önerir misin?” gibi. GeoRankScore taramaları, sektörüne ait bu gerçek promptları AI motorlarına sorarak nerede çıktığını ölçer.
Ayrıntılı anlatHalüsinasyon nedir?
Halüsinasyon; yapay zekânın emin bir dille yanlış ya da uydurma bilgi vermesidir. İşletmen hakkında okunabilir, doğru ve tutarlı içerik yoksa AI eksik bilgiyle yanlış şeyler söyleyebilir. Net, yapılandırılmış içerik hem doğru anılmanı hem de rakiplerin lehine yanlış anılmamanı sağlar.
Ayrıntılı anlatChatGPT SEO nedir?
ChatGPT SEO, bir işletmenin ChatGPT’nin cevaplarında anılması için yapılan çalışmaların yaygın adıdır. Teknik olarak "SEO" değildir: sıralanacak bir liste yoktur, hedef tek bir cevabın içinde adının geçmesidir. Doğru adı GEO’dur; ikisi aynı işi anlatır.
Ayrıntılı anlatGoogle AI Overviews nedir?
AI Overviews, Google’ın arama sonuçlarının en üstüne yerleştirdiği yapay zekâ özetidir. Kullanıcı sorusunun cevabını sonuçlara hiç tıklamadan alır; bu yüzden özet içinde anılmak, birinci sırada olmaktan daha değerli hâle gelebilir.
Ayrıntılı anlatSıfır tıklama (zero-click) arama nedir?
Sıfır tıklama araması, kullanıcının cevabı doğrudan arama ekranında ya da sohbet arayüzünde alıp hiçbir siteye tıklamamasıdır. Trafiğin düşmesine rağmen satışın sürmesi mümkündür — ama yalnızca cevabın içinde adın geçiyorsa.
Ayrıntılı anlatAI atıfı (citation) nedir?
AI atıfı, bir yapay zekâ motorunun verdiği cevapta kaynak olarak gösterdiği bağlantıdır. Perplexity ve AI Overviews gibi sistemler her iddiayı kaynağa bağlar; atıf almak hem görünürlük hem doğrudan trafik demektir.
Ayrıntılı anlatrobots.txt nedir?
robots.txt, sitenin kökünde duran ve hangi tarayıcıların hangi sayfaları okuyabileceğini bildiren metin dosyasıdır. İçindeki tek bir satır GPTBot ya da Google-Extended’ı engelleyebilir; bu durumda ilgili yapay zekâ motoru siteni hiç okuyamaz.
Ayrıntılı anlatJSON-LD nedir?
JSON-LD, Schema.org verisini sayfaya eklemenin en yaygın biçimidir: sayfanın koduna yerleştirilen, ziyaretçinin görmediği bir veri bloğu. İşletmenin adını, adresini, saatlerini ve hizmetlerini makinelerin okuyabileceği biçimde bildirir.
Ayrıntılı anlatNAP tutarlılığı nedir?
NAP (Name, Address, Phone), işletmenin adı, adresi ve telefonudur. Bu üç bilginin her platformda birebir aynı yazılmasına NAP tutarlılığı denir. Çelişen bilgi gören bir yapay zekâ modeli yanlış olanı seçmez; hiçbirini seçmez.
Ayrıntılı anlatE-E-A-T nedir?
E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trust — deneyim, uzmanlık, otorite, güven), Google’ın içerik kalitesi değerlendirme çerçevesidir. Yapay zekâ motorları da benzer sinyallere bakar: kim yazmış, neye dayanarak, başkaları ne diyor.
Ayrıntılı anlatRAG (Retrieval Augmented Generation) nedir?
RAG, bir dil modelinin cevap üretmeden önce güncel kaynakları arayıp okuması yöntemidir. Web araması açık motorlar bunu yapar — bu yüzden bugün internette yazılanlar, modelin eğitim verisinden daha belirleyici olabilir.
Ayrıntılı anlatÖneriliyor, Tanıyor, Anılmadı ne demek?
Yapay zekâ görünürlüğünün üç durumudur. Öneriliyor: cevapta öneri olarak adın geçiyor. Tanıyor: motor işletmeni biliyor ama önermiyor. Anılmadı: hiç geçmiyor. Üçünün çözümü farklıdır; hangisinde olduğunu bilmeden yapılan iş yanlış yere harcanır.
Ayrıntılı anlat